Bir hastanın geleceğini ameliyattan önce simüle edebilir miyiz?

Bir hastanın anatomik, fizyolojik ve metabolik özelliklerini yansıtan dijital bir model oluşturup farklı tedavi senaryolarını gerçek müdahaleden önce değerlendirmek mümkün mü? Dijital ikiz teknolojilerinin sağlık alanında vadettiği dönüşüm bu soruyla başlıyor.

Türk Cerrahi Derneği çatısı altında 8–11 Ekim 2026 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenen 1. Ulusal Yapay Zekâ Cerrahi Kongresi’nde konuşmacı olarak yer aldım. Sunumumda dijital ikiz yaklaşımının ne olduğunu, bir hastaya ait çok katmanlı verilerle nasıl beslenebileceğini ve klinik karar süreçlerine hangi koşullarda katkı sunabileceğini anlattım.

Dijital ikiz nedir?

Sağlık alanındaki dijital ikiz, gerçek bir hastanın sabit bir kopyası olmaktan çok; görüntüleme, laboratuvar, fizyoloji, yaşam tarzı ve tedavi verileriyle güncellenebilen hesaplamalı bir temsil olarak düşünülebilir. Amaç, hastada henüz uygulanmamış bir müdahalenin olası sonuçlarını sanal ortamda incelemek ve farklı seçenekleri birbiriyle karşılaştırmaktır.

Bu yaklaşım cerrahi planlamada anatomik yapıların daha ayrıntılı değerlendirilmesinden operasyon senaryolarının karşılaştırılmasına; kişiselleştirilmiş tedavilerden metabolik yanıtların modellenmesine kadar uzanıyor. Klinik beslenme açısından ise farklı enerji, protein veya beslenme desteği stratejilerine verilebilecek bireysel yanıtların öngörülmesi, araştırılması gereken önemli kullanım alanlarından biri.

Karar desteği, kararın yerine geçmek değil

Dijital ikizlerin en heyecan verici yönü, tıbbı yalnızca mevcut durumu değerlendiren bir yapıdan bireye özgü olası sonuçları öngörebilen bir yapıya taşıma ihtimali. Bununla birlikte dijital bir model, klinisyenin deneyiminin veya hasta ile birlikte verilen kararın yerine geçmez. Güvenilir olduğunun gösterilmesi hâlinde, belirsizliği azaltan ve seçenekleri görünür kılan bir karar desteği sunabilir.

Bu noktaya ulaşmak için modelin gerçek hasta verileriyle dış doğrulamasının yapılması, yanlılıklarının izlenmesi ve klinik olarak anlamlı sonuçlar ürettiğinin gösterilmesi gerekiyor. Veri güvenliği, mahremiyet, verinin kurumlar arasında uyumlu biçimde kullanılabilmesi ve hatalı bir öngörüde sorumluluğun nasıl paylaşılacağı da çözülmesi gereken temel başlıklar arasında.

Dolayısıyla dijital ikizler bugün her hasta için hazır bir klinik uygulama değil; hızla gelişen bir araştırma ve doğrulama alanı. Teknolojinin gerçek değeri, ne kadar etkileyici bir simülasyon ürettiğinden çok, güvenli ve açıklanabilir biçimde daha iyi klinik kararlara katkı sağlayıp sağlamadığıyla ölçülecek.

Cerrahi ile farklı disiplinlerin buluşması

Cerrahinin yapay zekâyla buluştuğu bu ilk ulusal kongrede farklı disiplinlerden meslektaşlarla aynı bilimsel zeminde bir araya gelmek, teknolojinin yalnızca teknik kapasitesini değil klinik karşılığını da tartışma olanağı sundu. Başta Türk Cerrahi Derneği olmak üzere organizasyonda emeği geçenlere ve sunuma ilgiyle katılan tüm meslektaşlarıma teşekkür ederim.

Yapay zekâ, dijital sağlık ve beslenme alanındaki çalışmalarımı araştırma alanları ve akademik profillerbölümlerinden; diğer davetli konuşmaları ise konuşmalar ve etkinliklersayfasından inceleyebilirsiniz.